ഭാര്യക്ക് ഭർത്താവിൽ നിന്ന് എത്ര വരെ ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെടാം? പരമാവധി തുക എത്രയാണ്, നിർണയിക്കുന്നത് എങ്ങനെ? ഇന്ത്യൻ നിയമം പറയുന്നത്!

(KVARTHA) ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് താരം മുഹമ്മദ് ഷമിയുടെ മുൻഭാര്യ ഹസിൻ ജഹാൻ തനിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ജീവനാംശം വർദ്ധിപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ട് കോടതിയെ സമീപിച്ചത് രാജ്യത്ത് വീണ്ടും ഈ വിഷയത്തെ സജീവ ചർച്ചയാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. നിലവിൽ പ്രതിമാസം നാല് ലക്ഷം രൂപ ജീവനാംശമായി ലഭിക്കുന്ന ഹസിൻ ജഹാൻ, ഇപ്പോഴത്തെ ചെലവുകൾക്കും പണപ്പെരുപ്പത്തിനും ഈ തുക മതിയാവില്ലെന്നാണ് വാദിക്കുന്നത്. 

ഈ നീക്കം രാജ്യത്തെ സാധാരണക്കാർക്കിടയിലും ഒരു ചോദ്യം ഉയർത്തി: ഒരു ഭാര്യക്ക് തൻ്റെ ഭർത്താവിൽ നിന്ന് എത്ര തുക വരെ ജീവനാംശമായി ആവശ്യപ്പെടാൻ നിയമപരമായി സാധിക്കും, കോടതി ഇത് എങ്ങനെയാണ് തീരുമാനിക്കുന്നത്? ലക്ഷങ്ങൾ ജീവനാംശം ലഭിക്കുന്നവരും, തുച്ഛമായ തുക ലഭിക്കുന്നവരും നമ്മുടെ രാജ്യത്തുണ്ട്. ഇതിൻ്റെയെല്ലാം പിന്നിലുള്ള നിയമപരമായ വിശദാംശങ്ങൾ പരിശോധിക്കാം.

ഇന്ത്യൻ നിയമവ്യവസ്ഥയിൽ വിവാഹബന്ധം വേർപിരിയുകയോ വേർപിരിഞ്ഞ് താമസിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ സാമ്പത്തികമായി ദുർബലരായ പങ്കാളികൾക്ക് അഥവാ ഭാര്യ, ഭർത്താവ്, കുട്ടികൾ, മാതാപിതാക്കൾ എന്നിവർക്ക് സാമ്പത്തിക സഹായം ഉറപ്പാക്കുന്ന സുപ്രധാന നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥയാണ് ജീവനാംശം.

ജീവനാംശം നൽകുന്നതിനുള്ള നിയമപരമായ വ്യവസ്ഥകൾക്ക് പിന്നിലെ അടിസ്ഥാന ലക്ഷ്യം, അവശതയിലായ വ്യക്തികളെ സംരക്ഷിക്കുകയും അവർ തെരുവിലായിപ്പോകുന്നത് തടയുക എന്നതുമാണ്. ഒരാൾക്ക് മതിയായ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുണ്ടായിട്ടും ഭാര്യയെയോ മക്കളെയോ മാതാപിതാക്കളെയോ സംരക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവർക്ക് മാന്യമായി ജീവിക്കാനുള്ള സാഹചര്യം ഒരുക്കുക എന്നതാണ് ഈ നിയമങ്ങളുടെ ധാർമികമായ അടിത്തറ.

ഇന്ത്യൻ നിയമപ്രകാരം ജീവനാംശം പ്രധാനമായും രണ്ട് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കാം:

1. ഇടക്കാല ജീവനാംശം 

നിയമപരമായ നടപടികൾ, ഉദാഹരണത്തിന്, വിവാഹമോചന ഹർജി കോടതിയുടെ പരിഗണനയിലിരിക്കുമ്പോൾ നൽകുന്ന സാമ്പത്തിക സഹായമാണിത്.  ഇടക്കാല ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെട്ടുകൊണ്ടുള്ള അപേക്ഷകൾ, സാധിക്കുമെങ്കിൽ, നോട്ടീസ് കൈപ്പറ്റി 60 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തീർപ്പാക്കണം എന്ന് നിയമം അനുശാസിക്കുന്നുണ്ട്. വേർപിരിയൽ കാരണം സാമ്പത്തിക ഞെരുക്കത്തിലായ ഭാര്യക്ക് കോടതി നടപടികൾക്കുള്ള ചെലവുകൾ വഹിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കുന്നു.

2. സ്ഥിരം ജീവനാംശം 

വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്തിക്കൊണ്ടുള്ള ഉത്തരവ് വന്നശേഷം, ദീർഘകാലത്തേക്ക് നൽകുന്ന സാമ്പത്തിക സഹായമാണിത്.  കാലാന്തരത്തിൽ കക്ഷികളുടെ സാമ്പത്തിക സാഹചര്യങ്ങളിൽ കാര്യമായ മാറ്റം വന്നാൽ, കോടതിക്ക് സ്ഥിരം ജീവനാംശം പുനഃപരിശോധിക്കാനും പരിഷ്കരിക്കാനും റദ്ദാക്കാനും  സാധിക്കും.

ജീവനാംശത്തിന്റെ  പരിധി

ഭർത്താവിൽ നിന്ന് ഭാര്യക്ക് ആവശ്യപ്പെടാവുന്ന ജീവനാംശത്തിന്റെ പരിധി എത്രയാണ് എന്ന ചോദ്യത്തിന്, ഇന്ത്യൻ നിയമപ്രകാരം ഒരു നിശ്ചിത പരിധിയും നിലവിലില്ല എന്നതാണ് ഉത്തരം. 1973-ലെ സിആർപിസി നിയമത്തിന് മുൻപ്, ഈ വകുപ്പ് പ്രകാരമുള്ള ജീവനാംശത്തിന് ഒരു പരമാവധി ധനപരിധി നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ, നിലവിലെ നിയമത്തിൽ ഈ പരമാവധി പരിധി എടുത്തുമാറ്റിയിരിക്കുന്നു.

നിലവിൽ, ഒന്നാം ക്ലാസ് മജിസ്‌ട്രേറ്റിന്, തെളിവുകളുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഭർത്താവിനോട് ഭാര്യക്ക് മജിസ്‌ട്രേറ്റിന് ഉചിതമെന്ന് തോന്നുന്ന പ്രതിമാസ നിരക്കിൽ ജീവനാംശം നൽകാൻ ഉത്തരവിടാൻ അധികാരമുണ്ട്. ഈ നിയമപരമായ വാചകം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ജീവനാംശ തുകയ്ക്ക് നിയമം മൂലം ഒരു ഉയർന്ന പരിധി നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ല എന്നാണ്. മാത്രമല്ല, സാഹചര്യം ആവശ്യപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, കോടതിക്ക് ജീവനാംശത്തിന്റെ അളവ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കും.

നിയമപരമായി ഒരു പരിധിയില്ലെങ്കിലും, കോടതികളുടെ വിവേചനാധികാരം കേവലം അനിയന്ത്രിതമല്ല. ഈ വിവേചനാധികാരത്തിന്റെ പ്രായോഗികമായ 'പരിധി' നിശ്ചയിക്കുന്നത് ന്യായീകരണത്തിന്റെയും ആവശ്യകതയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിലാണ്.

ജീവാനാംശം നിർണയിക്കുന്നതിലെ അടിസ്ഥാന തത്വം, ആവശ്യപ്പെടുന്ന പങ്കാളിയുടെ താൽപ്പര്യങ്ങളെ, പണം നൽകേണ്ട പങ്കാളിയുടെ സാമ്പത്തിക ശേഷിയുമായി സന്തുലിതമാക്കുക എന്നതാണ്. ജീവനാംശം ഒരിക്കലും ഭർത്താവിനെ ശിക്ഷിക്കുന്നതിനുള്ള മാർഗ്ഗമായി മാറരുത്. അതിനാൽ, ഭർത്താവിന്റെ വരുമാനം, കടബാധ്യതകൾ, മറ്റ് ആശ്രിതരെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ബാധ്യത എന്നിവ പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, നീതീകരിക്കാനാവാത്തതോ ഭർത്താവിന് അമിതമായ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കുന്നതോ ആയ തുക അനുവദിക്കപ്പെടില്ല. 

നിയമത്തിൽ ഔദ്യോഗികമായി ഒരു ശതമാനവും നിശ്ചയിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഇന്ത്യൻ കോടതികൾക്കിടയിൽ പൊതുവെ നിലനിൽക്കുന്ന ഒരു അനൗദ്യോഗിക നിയമപരമായ രീതിയുണ്ട്. അതനുസരിച്ച്, ഭർത്താവിന്റെ അറ്റവരുമാനത്തിന്റെ ഏകദേശം 25% മുതൽ 33% വരെ ജീവനാംശമായി നൽകാൻ ഉത്തരവിടുന്നത് സാധാരണമാണ്.

ജീവനാംശം എത്രയായിരിക്കണം എന്ന് നിർണ്ണയിക്കുന്നതിൽ കോടതികൾക്ക് വഴികാട്ടിയായി സുപ്രീം കോടതി സമഗ്രമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ട്. രാജ്‌നേഷ് v. നേഹ പോലുള്ള സുപ്രധാന വിധിന്യായങ്ങളിൽ, ജീവനാംശത്തിന്റെ അളവ് കണക്കാക്കാൻ നിശ്ചിത ഫോർമുല ഇല്ലെന്ന് കോടതി അടിവരയിട്ടു പറയുന്നു. 

ജീവനാംശം നിർണയിക്കുന്നതിനായി രാജ്യത്തെ എല്ലാ കോടതികളും ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട എട്ട് പ്രധാന മാനദണ്ഡങ്ങൾ സുപ്രീം കോടതി മുന്നോട്ട് വെച്ചിട്ടുണ്ട്.

1. ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാരുടെ സാമൂഹികവും സാമ്പത്തികവുമായ അവസ്ഥ: ഭാര്യയുടെയും ഭർത്താവിന്റെയും സമൂഹത്തിലെ നിലയും സാമ്പത്തിക പശ്ചാത്തലവും ജീവനാംശം നിശ്ചയിക്കുമ്പോൾ പരിഗണിക്കണം. 

2. ഭാവിയിൽ ഭാര്യയുടെയും കുട്ടികളുടെയും അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ: ഭക്ഷണം, വസ്ത്രം, പാർപ്പിടം, വിദ്യാഭ്യാസം, ചികിത്സ എന്നിവയുൾപ്പെടെ വിവാഹമോചനത്തിന് ശേഷമുള്ള ഭാര്യയുടെയും കുട്ടികളുടെയും (ബാധകമെങ്കിൽ) അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ വേണ്ട തുക കോടതി കണക്കിലെടുക്കണം.

3. രണ്ട് കക്ഷികളുടെയും യോഗ്യതകളും തൊഴിൽ നിലയും: ഭാര്യയുടെയും ഭർത്താവിന്റെയും വിദ്യാഭ്യാസപരമായ യോഗ്യതകളും നിലവിലെ ജോലി സാഹചര്യങ്ങളും പരിഗണിക്കപ്പെടും. ഭാര്യക്ക് വരുമാനശേഷിയുണ്ടായിരിക്കാം, എന്നാൽ കുടുംബപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ വേണ്ടി അവർക്ക് ജോലി ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നിട്ടുണ്ടോ എന്ന കാര്യവും കോടതി പരിശോധിക്കണം.

4. രണ്ട് വ്യക്തികളുടെയും ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള വരുമാന സ്രോതസ്സുകളും ആസ്തികളും: ഭർത്താവിന്റെ വരുമാനം, സ്വത്ത്, മറ്റ് ധനപരമായ സ്രോതസ്സുകൾ എന്നിവയോടൊപ്പം, ജീവനാംശം ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഭാര്യക്ക് സ്വന്തമായി എത്ര വരുമാനമുണ്ട്, എന്ത് സ്വത്തുക്കളുണ്ട് എന്നതും പരിഗണിക്കും.

5. ഭർതൃ വീട്ടിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ ഭാര്യ പുലർത്തിയ ജീവിതനിലവാരം: ജീവനാംശം നിശ്ചയിക്കുന്നതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ഘടകമാണിത്. അപേക്ഷകന് ഭർതൃ വീട്ടിൽ താമസിച്ചിരുന്നപ്പോൾ ലഭിച്ചിരുന്നതിന് സമാനമായ ജീവിതനിലവാരം നിലനിർത്താൻ ആവശ്യമായ തുകയായിരിക്കണം ജീവനാംശം. ഈ മാനദണ്ഡം, ജീവനാംശത്തെ കേവലം അടിസ്ഥാന അതിജീവനത്തിൽ നിന്ന് സാമ്പത്തിക തുല്യത ഉറപ്പാക്കുന്ന ഒന്നിലേക്ക് ഉയർത്തുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, ഉയർന്ന വരുമാനമുള്ള ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഭാര്യക്ക്, അവരുടെ വിവാഹബന്ധത്തിലെ നിലവാരം അനുസരിച്ച്, സാധാരണക്കാരനായ ഒരാളുടെ ഭാര്യക്ക് ലഭിക്കുന്നതിനേക്കാൾ വളരെ ഉയർന്ന തുക ആവശ്യപ്പെടാൻ കഴിയും.

6. ഭാര്യയുടെ നിലവിലെ തൊഴിൽ നില: ഭാര്യയുടെ നിലവിലെ തൊഴിൽപരമായ അവസ്ഥ കോടതി വിലയിരുത്തുന്നു. കുടുംബം നോക്കുന്നതിനായി ജോലി ഉപേക്ഷിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ, അവരുടെ യോഗ്യത മാത്രം കണക്കിലെടുത്ത് ജീവനാംശം നിഷേധിക്കാൻ കഴിയില്ല.

7. നിയമപരമായ ചെലവുകൾ: ഭാര്യ ജോലി ചെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ, അവരുടെ നിയമപരമായ ചെലവുകൾ വഹിക്കുന്നതിനും കോടതി നടപടികൾ നടത്തുന്നതിനുമുള്ള ന്യായമായ തുക ജീവനാംശത്തോടൊപ്പം പരിഗണിക്കണം.

8. ഭർത്താവിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്ഥിതിയും മറ്റ് ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളും: ഭർത്താവിന്റെ യഥാർത്ഥ വരുമാനം, മറ്റ് സാമ്പത്തിക ബാധ്യതകൾ,ഉദാഹരണത്തിന്, മാതാപിതാക്കളെ സംരക്ഷിക്കാനുള്ള ബാധ്യത, ജീവനാംശം നൽകുമ്പോൾ അയാൾക്കുണ്ടാകുന്ന ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ എന്നിവ പരിഗണിക്കണം. ജീവനാംശം ഭർത്താവിന് താങ്ങാൻ കഴിയുന്നതും നീതിയുക്തവുമായിരിക്കണം എന്ന് ഉറപ്പാക്കാൻ ഈ ഘടകം സഹായിക്കുന്നു.

വരുമാനം കണക്കാക്കൽ:  

ഭർത്താവ് തന്റെ വരുമാന സ്രോതസ്സുകൾ പൂർണ്ണമായോ കൃത്യമായോ വെളിപ്പെടുത്താൻ വിമുഖത കാണിക്കുകയാണെങ്കിൽ, നീതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിനായി കോടതിക്ക് ചില ഊഹക്കച്ചവടങ്ങൾ (Guesswork) നടത്തി വരുമാനം കണക്കാക്കാൻ അധികാരമുണ്ട്. വരുമാനം മറച്ചുവെക്കുന്നത് വഴി ധനികനായ പങ്കാളിക്ക് നീതി നിഷേധിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഈ നിയമപരമായ അധികാരം ഉറപ്പാക്കുന്നു.

കൂടാതെ, ഭാര്യക്ക് സ്വന്തമായി മതിയായ വരുമാനമുണ്ട് എന്ന് ഭർത്താവ് കോടതിയിൽ വാദിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, ആ വാദം തെളിയിക്കേണ്ട ബാധ്യത ഭർത്താവിനാണ്. ഭാര്യ സ്വയംപര്യാപ്തയാണെന്ന് കോടതിക്ക് സ്വയമായി അനുമാനിക്കാൻ കഴിയില്ല.

ഈ നിയമപരമായ ആവശ്യകതകൾ, സാമ്പത്തികമായി ശക്തനായ പങ്കാളി വരുമാനം മറച്ചുവെച്ച് വിചാരണ നീട്ടിക്കൊണ്ടുപോകുന്നതിനെ തടയുന്നതിനുള്ള സുപ്രധാനമായ നടപടിയാണ്. 

 അപേക്ഷകയുടെ വരുമാനശേഷിയും സ്വയംപര്യാപ്തതയും

ഭാര്യക്ക് ഉയർന്ന യോഗ്യതയുണ്ടെങ്കിൽ പോലും, കേവലം വരുമാനം നേടാനുള്ള 'ശേഷി' മാത്രം പരിഗണിച്ച് അവർക്ക് ജീവനാംശം നിഷേധിക്കാനാകില്ല. ജീവനാംശം കണക്കാക്കുന്നത് അവരുടെ യഥാർത്ഥ വരുമാനം, ആവശ്യങ്ങൾ, കൂടാതെ കുടുംബപരമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങൾ കാരണം ജോലി ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്ന സാഹചര്യം എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്.

ജീവനാംശത്തിന്റെ കാലാവധി

ജീവനാശം ലഭിക്കുന്ന ഭാര്യ പുനർവിവാഹം കഴിക്കുകയാണെങ്കിൽ, സാധാരണഗതിയിൽ ജീവനാംശത്തിനുള്ള അവകാശം ഇല്ലാതാകും.  വിവാഹമോചനം നേടിയ ഒരു മുസ്‌ലിം ഭാര്യ പുനർവിവാഹം ചെയ്യുന്നതുവരെ ജീവനാംശത്തിന് അർഹതയുണ്ട്. ഹിന്ദു വിവാഹ നിയമത്തിലെ സെക്ഷൻ 25(3) പ്രകാരം, ജീവനാംശം സ്വീകരിക്കുന്ന കക്ഷി പുനർവിവാഹം കഴിക്കുകയാണെങ്കിൽ, കോടതിക്ക് ആ ഉത്തരവ് റദ്ദാക്കുകയോ പരിഷ്കരിക്കുകയോ ചെയ്യാം.

ജീവനാംശം ആവശ്യമുള്ള ഒരു വ്യക്തിക്ക് അത് സമയബന്ധിതമായി ലഭിക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. ജീവനാംശം നൽകുന്നതിൽ കോടതികൾ കാലതാമസം വരുത്തുന്നത് മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനത്തിന് തുല്യമായി സുപ്രീം കോടതി കണക്കാക്കിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, കുടുംബകോടതികൾ വേർപിരിഞ്ഞ ഭാര്യക്ക് ജീവനാംശം നൽകുന്നതിൽ കാലതാമസം വരുത്തരുത് എന്നും, ഭർത്താവിന് ഭാര്യയുമായി മോശം ബന്ധമുണ്ടെങ്കിൽ പോലും സംരക്ഷണ തുക നൽകാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞുമാറാൻ കഴിയില്ലെന്നും സുപ്രീം കോടതി നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്

വാർത്ത സുഹൃത്തുക്കൾക്കും കുടുംബാംഗങ്ങൾക്കും ഷെയർ ചെയ്യുക. ഈ വിഷയത്തിൽ നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായം കമൻ്റ് ചെയ്യുക. 

Article Summary: Indian law sets no maximum limit for alimony; courts determine the amount based on 8 criteria including living standard.

#AlimonyLaw #IndianLaw #Maintenance #WomensRights #SupremeCourt #LegalNews